Het dier in de eerste wereldoorlog (1914-1918)

dier in oorlog

hond in het Britse leger (1916)

Van Eric Baratay verscheen onlangs een boek met de titel Le Point de vue de l’animal (Uit het oogpvan het dier). Hij beschrijft de vele dieren, die in het leger en met name tijdens de Eerste Wereldoorlog een functie hadden. Cavaleriepaarden,  trekpaarden, muilezels, honden en duiven allemaal vervulden ze een belangrijke taak. Soldaten en officieren werkten nauw met hen samen, iets wat in onze huidige manier van oorlog voeren niet meer denkbaar is.

De veteranen herdachten hen wel, maar vanaf 1930 raakten zij in de vergetelheid door het algemene beeld  van deze eerste industriële oorlog met tanks, treinen  en mitrailleurs.

Bij de oorlog van 1914 -1918 zie ikzelf loopgraven en ploeterende wanhopige mannen. Dieren zijn in mijn verbeelding niet aanwezig, maar het schijnt dat er dieren ‘werkten’. Zij vervulden een belangrijke rol als schildwacht, boodschapper, vervoerder etc.

Uit archieven is niets op te maken over deze ‘soldaten’, louter administratieve zaken staan beschreven.

Voor zijn boek moest Eric Baratay zich baseren op de getuigenissen van de strijders, op krantenartikelen, brieven of boeken. Veel soldaten schrijven in hun dagboek over de dieren. Dikwijls vol medelijden over hun lot zoals een Frans artillerist die over hen schrijft als ‘kleine broertjes’.

Voor mens en dier begint de oorlog op het moment dat zij worden opgeroepen. De dieren komen eerst uit Frankrijk en Engeland. Maar naarmate de oorlog langer duurt vallen er veel slachtoffers ook onder de dieren en daarom moesten eind 1914 dieren gekocht worden in Canada, Verenigde Staten en Argentinië. Zij worden per boot over de Atlantische Oceaan aangevoerd.

Voor de paarden  is de oversteek een lijdensweg. Met velen staan  zij opeengepakt buiten op de brug en lijden kou. Zij verdrinken (bijna) in de hoge golven die over het dek slaan. Op lagere verdiepingen bevuilen zij elkaar. Kadavers kunnen niet worden geruimd. Elk vorm van hygiëne ontbreekt. De Fransen verliezen daarmee 40% van hun paarden. Het dier wordt door hen vooral gezien als een ding, dat orders moet opvolgen. De Engelsen, die ervaring opdeden in de Boerenoorlog bouwden een relatie op met het dier, dat daardoor een humanere behandeling kreeg en langer in leven bleef.

Eric probeert vanuit het dier zelf te begrijpen hoe deze de oorlog heeft ervaren. Je in het hoofd van een paard of hond verplaatsen is nog tot daar aan toe, maar wat te denken van een postduif. Hij beschrijft met name Vaillant, de beroemde postduif van Fort Vaux, die tijdens het offensief van de Duitsers in 1916 als enige kon communiceren met  de troepen en het opperbevel. Hij probeert te ervaren wat de duif gevoeld moet hebben op zijn tochten  tussen Fort Vaux en Verdun tijdens hevige bombardementen en in vreselijk slecht weer.
Ethologen zijn het er tegenwoordig weliswaar over eens dat vogels emoties hebben, maar onze kennis op dat gebied blijft enorm klein vergeleken met onze kennis over zoogdieren.

Getagged , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s