Bron van alle kwaad

Marketentster, geniemuseum Vught

Marketentster, geniemuseum Vught

In mijn zoektocht naar gegevens voor een verhaal dat zich afspeelt eind 18e, begin 19e eeuw tijdens de Napoleontische oorlogen kwam ik de term zoetelaarster tegen. Een interessant beroep waar ik wat meer over wilde weten en schrijven:
Niet alleen de mannen ook veel vrouwen trokken ten strijde als Zoetelaarster, een vrouw die meerdere diensten verleende, of als Marketentster. Een marketentster was meestal getrouwd en verzorgde haar man, de soldaat. Ook hielpen de vrouwen met het aandragen van munitie en het verzorgen van de gewonden. En soms ook met schieten. Vrouwen raakten gewond, sneuvelden en kwamen in krijgsgevangenschap.

Zoetelaarsters en marketentsters kwamen net als de soldaten uit de laagste sociale lagen, meestal van het platteland.  Zij trokken achter het leger aan met hun kinderen, dieren, paarden en wagens waarin kippen in een kooi, stro, brandewijn etc. De handel van de zoetelaarster bestond uit alcoholhoudende dranken, voedsel en tabak. In principe werd alles verkocht wat voorhanden was, vooral kaas, gevogelte, vlees en soep. Zij konden, zeker op veldtocht, niet kieskeurig zijn. Zij hielden zich ook bezig met illegale zaken als gokken, heling en smokkelen en waarschijnlijk sommigen met prostitutie. De legervrouwen werden enerzijds gezien als bron van alle kwaad, want, vond men, het  waren potentiële prostituees, helers, smokkelaars en spionnen. Ze hielden de troepen op, doordat ze langzamer reisden met hun wagens, vooral bij slecht weer. Anderzijds speelden zij een cruciale rol  bij het behoud van de samenhang binnen het leger, door het de mannen naar de zin te maken en te fungeren als essentieel element van de bevoorrading.

Toen het leger bepaalde dat de soldaten mochten trouwen zonder toestemming van de commandant nam het aantal vrouwen enorm toe. Prostituees, vriendinnen, ze kwamen allemaal mee en soms waren er meer vrouwen dan soldaten. Tot er een  bepaling kwam, dat alle ‘nutteloze vrouwen’ moesten vertrekken, zowel de vrouwsoldaten als de prostituees. Een paar wasvrouwen en marketensters mochten blijven. Ze werden geregistreerd en moesten een identiteitsplaatje dragen.

Het Nederlandse leger kende nog tot in de twintigste eeuw marketentsters. Daarna werd hun functie overgenomen door de kantinedienst. De Koninklijke Landmacht maakt bij ceremoniële gelegenheden nog gebruik van marketentsters.

Getagged , , , , ,

3 thoughts on “Bron van alle kwaad

  1. folkertrath schreef:

    Geschiedenis en niet alledaags en nog mooi geschreven.

  2. Jan Vlaanderen schreef:

    Doe kantinedienst was echter veel saaier!!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.