Het raadsel van de 33e tand

de 33e tandHij lag op een steiger  en telde. Hij kon wel blijven tellen, het bleven er 33.

Marco Bussagli  kon zo dicht bij de fresco’s in deSixtijnse Kapel komen, omdat Het Laatste Oordeel van Michelangelo werd gerestaureerd en hij, bekend historicus en professor artistieke anatomie aan de Academie van Schone Kunsten in Rome, daartoe bevoegd en in geïnteresseerd was. Er was hem namelijk Iets opmerkelijks  opgevallen in het gebit van de personen die er op stonden afgebeeld: in plaats van vier snijtanden,  telde hij er vijf. Een verschijnsel dat vaker voorkomt en bekend staat onder de naam ‘mesiodens’, wat een extra tand tussen twee voortanden betekent.

Twintig jaren gingen voorbij sinds deze verrassende ontdekking. Twintig jaar waarin Marco zich afvroeg waarom Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni(1475-1564) een tandje bijzette aan het gebit van enkele van zijn portretten.
In zijn onlangs verschenen boek De tanden van Michelangelo (I denti di Michelangelo) legt hij uit tot welke conclusie hij na al die jaren is gekomen.

Het is uitgesloten, dat de schilder een anatomische onbenul was, want hij ontleedde wel eens lijken en voorts was het verschijnsel van de overbodige tand, dat gewoonlijk bij 1 tot 2% van de bevolking voorkomt, in die eeuw ook al bekend.
Dan moet er een theologische verklaring achter zitten, dacht onze historicus. De overtollige tand zou de fysieke afspiegeling van de ziel zijn, kortom het tegendeel van een geluks-tand. ‘Michelangelo’, zegt hij, ‘gaf een negatieve betekenis aan die extra tand, omdat het de harmonie van het lichaam verstoort. Hij heeft hem niet alleen aangebracht om de zondaar, de duivel, bestialiteit of geweld te brandmerken, maar hij zou zich er ook van bedienen om mannen en vrouwen die leefden vóór de Openbaring aan te duiden’.

Maar ja, als die tand een tand is van het kwaad hoe kan het dan dat de Christus van de Pietà (wat ‘compassie’ of ‘piëteit’ betekent) er ook een heeft? Die extra tand is trouwens alleen te zien vanaf een bepaalde hoogte en als je geen ladder meeneemt naar de St Pieter (wat de Zwitserse garde beslist niet op prijs zal stellen) ontsnapt dit fenomeen aan de kritische blik van de gewone bezoeker.
‘Omdat Jezus de zonden van de wereld op zich heeft genomen’, argumenteert Marco Bussagli in zijn boek, ‘getuigt deze overbodige tand van het mededogen van Christus voor de mens die niet heeft begrepen wat God voor hem heeft volbracht’.
Daarom liet hij hen dus zijn tanden zien.

Ik vraag mij af hoe het mogelijk is, dat Marco Bussagli het aantal tanden kon onderscheiden. De meeste portretten van heiligen en engelen op de fresco’s zijn namelijk afgebeeld met gesloten mond. De duivels en demonen laten wat tandjes zien. Marco schijnt te overtuigen in zijn werk zeggen de geleerden. En, nou ja, ik ben natuurlijk geen professor in de artistieke anatomie en lig niet op een steiger bij het plafond in de Sixtijnse Kapel.

Getagged , , , , , ,

One thought on “Het raadsel van de 33e tand

  1. Anneke Schrijft schreef:

    Als ik ooit een keer naar de St Pieter ga neem ik toch een ladder mee 🙂 Dat is het leuke van fresco’s en schilderijen er valt altijd weer iets nieuws te ontdekken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.