Slaapkledij door de eeuwen heen (I)

Foto: Pinterest

In de middeleeuwse herbergen was het gewoon dat men het bed met vreemden deelde. Men sliep naakt. In de 16de-17de eeuw verandert deze gewoonte heel geleidelijk. Een Poolse officier in Zweden vertelt terloops dat hij de kamer moet delen met twee meisjes die zich volledig ontkleden in zijn aanwezigheid alvorens naar bed te gaan. Een Franse generaal in Baden slaapt op een kamer waar twee naakte meisjes van 19 jaar in bed liggen (wright, Warm, p. 125).

Zo kunnen tientallen bewijsplaatsen worden aangevoerd waaruit blijkt dat het om een gewoonte gaat. In een der dialogen uit de Colloquia beschrijft Erasmus hoe men zich in de Duitse gasthoven uit- en aankleedde in het bijzijn van iedereen, ongeacht de sekse. Dan legde men zich naakt te bed. Zelfs in sommige kloosterorden was het naaktslapen de gewoonte. Dit gebruik was zo algemeen dat de persoon die in de zestiende eeuw zijn daghemd zou aangehouden hebben om naar bed te gaan, ervan verdacht werd een ziekte of een lichamelijke misvorming te hebben.

In De civilitate morum puerorum libellus van Erasmus (1526) is er geen sprake van nachtkledij, maar wel van het bedekt houden van het lichaam. Kinderen moeten bij het ontkleden en het in bed liggen met anderen ‘de schroomvalligheid indachtig zijn’ (memor verecundiae), d.i. het lichaam voldoende bedekt houden.

Foto: ebooks.adelaide.edu.au

Foto:commons.wikimedia.org

Men leert de naaktheid, ook wanneer zij functioneel verantwoord is, opmerken bij anderen en bij zichzelf. Van belang is ook de psychologische motivering van de beleefdheidsformule: door de aanblik van het eigen lichaam mag men de andere niet in verwarring brengen.

Een volgende fase in deze ontwikkeling is het dragen van een nachthemd. Marguerite de Navarre vermeldt als curiosum in haar Heptaméron (1559) slaapklederen voor vrouwen. In de zestiende eeuw krijgt deze luxe een zekere verspreiding in de toonaangevende standen.

 

Bron:http://www.dbnl.org

Getagged , , , , , , , ,

5 thoughts on “Slaapkledij door de eeuwen heen (I)

  1. Annemarie Enters schreef:

    Birthday dress scheelt weer was.

  2. Mariska schreef:

    Interessant artikel!

    Ik zag in een boek over de middeleeuwen twee afbeeldingen van copulerende paren, om het netjes te zeggen, deze waren duidelijk naakt onder een deken, maar beide paren hadden wel hoofdbedekking op.

    Bij een afbeelding (oorspronkelijk uit de Régime du corps uit 1265-1270) werd aangegeven dat de man een witte coiffe, een wit linnen kapje draagt. De vrouw draagt een haarnetje, wat door getrouwde vrouwen zou worden gedragen.

    Een afbeelding (oorpronkelijk uit Tacuinum sanitatis uit Noord-Italië aan het einde van de veertiende eeuw) zijn er rode hoofdbedekkingen te zien, maar het boek verteld verder niet wat deze waren.

    Ben je bij jouw onderzoek met betrekking tot slaapkleding ook op zulke dingen uitgekomen?

    • jumasy schreef:

      Ha Mariska, interessant. Ik weet dat vroeger mensen alleen maar een slaapmuts op hadden en verder naakt. Je schildert een aardig plaatje, ik zie het voor me, jammer dat je de afbeelding niet hebt. Tijdens mijn speurtocht vond ik dat de pyama een vrij recente uitvinding is. Misschien dat ik daar nog iets over publiceer.

      • Mariska schreef:

        Dus wel een slaapmuts en verder naakt. Ik was dat zelf nog niet tegengekomen, maar ik moet zeggen dat ik het me ook nog niet had afgevraagd hoe ze sliepen in die tijd.

        Ik kan 1 van de 2 afbeeldingen laten zien, google books heeft 1 pagina in het hoofdstuk waar beide afbeeldingen in staan. De rest van de pagina’s zijn niet opgenomen in het voorbeeld.

        https://books.google.be/books?id=IvnEBgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=nl#v=onepage&q=R%C3%A9gime%20du%20corps&f=false

        Het hoofdstuk gaat niet zozeer over slapen, maar het is opvallend hoe er wel hoofdbedekking te zien.

      • jumasy schreef:

        Ha Mariska, interessant de pagina. Wat dat naakt slapen met slaapmuts op heb ik een historicus gepolst, die bij er niet veel meer over kon vertellen dan dat hij het niet wist. De geleerden zijn het er dus niet over eens. Ik heb een boek gevonden van Maarten Hel: De Amsterdamse herberg 1450-1800 waarin misschien iets meer over de onderwerp ‘onthuld’ wordt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s