Rangen en standen

foto: Geheugen van Nederland

God wilde ’t onderscheid van gaven, rijkdom, rangen’ verklaarde Da Costa in zijn gedicht ‘1648 en 1848’, en hij vertolkte daarmede een wijd verbreide opvatting, die nog uit de Middeleeuwen stamde.

Verzwakking van het standsbesef bij de minder gesitueerden leek daarom uit maatschappelijk oogpunt gevaarlijk en afkeurenswaardig. De toespraken, gehouden bij de jaarlijkse prijsuitdelingen voor de stadsarmenscholen te Amsterdam, hameren steeds op hetzelfde aambeeld: de leerlingen mogen zich niet boven hun stand verheffen, maar moeten ‘achting en liefde’ voor de hogere standen koesteren.¹ Een in 1845 gepubliceerde brochure ‘Over de zucht naar standsverheffing, beschouwd in verband met het lager onderwijs’ nam een ‘zorgwekkend verschijnsel’ waar: de zucht bij kinderen, ‘om zich boven den stand hunner ouders te verheffen, en naar hoogere staat of meer aanzienlijke betrekking te streven.’ Het opmerkelijke is, dat de brochure een uitgave was van de Maatschappij tot Nut van het algemeen, die in 1839 een prijsvraag over dit onderwerp had uitgeschreven.

Het ‘volk’ moest dus klein worden gehouden. Gedachten en wensen, die uit het volk oprezen, vonden geen aandacht. Een typerend staaltje: wanneer Van Pallandt van Keppel, directeur-generaal van hervormden eredienst, in 1824 een verzoekschrift uit Zeeuws-Vlaanderen ontvangt, maakt hij den Koning er op opmerkzaam, dat geen der ondertekenaars ‘wegens zijnen stand in de maatschappij of vermogen onderscheiding verdient’.²

 

¹Brugmans, Arbeidende klasse

²Verberne, Sociaal en economische motief

Bron: http://www.dbnl.org

Getagged , , , , ,

4 thoughts on “Rangen en standen

  1. Jan Vlaanderen schreef:

    Interessant dat zowel Geert Wilders als Thierry Baudet (geen domme jongen!) onlangs in de Kamer zeiden dat Nederland er in de 19e eeuw beter aan toe was dan nu.

  2. Annemarie Enters schreef:

    De arbeidende klasse heeft het nog nooit zo goed gehad, al is het schreinend dat er voedselbanken zijn… je wil ook geen communisme waar voor het volk gezorgd wordt (dat heb ik in Bulgarije meegemaakt, waar elk initiatief gedood was) nee de weg naar Eutopia is eindeloos… Ik heb 75 jaar nivellering meegemaakt. Mijn grootouders hadden 7 man (en vrouw) personeel. Dat is voorbij. Mijn grootouders betaalden hun dokter, kochten een hofjeshuisje als ze niet meer konden werken… de trouwe hulp die als 16 jarige vanuit Duitsland op blote voeten, kwam aanzetten, wilde persé helpen op mijn trouwreceptie thuis. Ze stond erop om daarna tegen mij mevrouw te zeggen. Waarop mijn reactie was “ doe niet zo gek, ik blijf gewoon Annemarie voor jou” … mijn moeder heeft haar tot haar dood elke maand extra geld gegeven… als ik hoor hoe tegenwoordige bazen met personeel omgaan..Nee, ik heb die luxe niet, jaren geen werkster gehad… nu nog geen halve dag in de week….

    • jumasy schreef:

      Sinds de personele belasting:
      De personele belasting is een belasting op de huurwaarde van gebouwen, het aantal deuren en vensters, het aantal haardsteden, de waarde van het meubilair, het aantal inwonende dienstboden en het aantal paarden van plezier, en werd betaald door de gebruiker. Het is een consumptieve belasting op de vertoonde welstand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.