Categorie archief: Literatuur

100 jaar OBA

 

 

 

Terwijl het jazztrio Pellegrini zijn sound ten gehore bracht stroomde de zaal van de bibliotheek aan het Roelof Hartplein langzaam vol. Bij aanvang kon je er probleemloos een kanon afschieten. Ik deed dan ook een flinke aanslag op de uitgestalde bordjes met roomsoesjes. Aan een van de vele taartjes die op liefhebbers stonden te wachten kwam ik toen niet meer toe, maar daaruit kon ik afleiden dat het een drukte van belang zou worden en dan niet alleen om te luisteren naar de jazzklassiekers met moderne sound en improvisaties van het trio Pellegrini maar ook vanwege het gesprek van OBA directeur Martin Berendse met de schrijfsters van het boek ‘Amsterdammers en hun bibliotheek.’ in het kader van het 100-jarig bestaan. Dat onderdeel van het programma was mij geheel ontgaan in het programmaboekje maar het bleek een belangrijke aanvulling van mijn kennis over de ontstaansgeschiedenis van de bibliotheek in de afgelopen 100 jaar. Ondanks het voor mij zittende reusachtige obstakel slaagde ik erin beelden op te vangen van de bibliotheek door een eeuw heen.

OBA heeft het woord bibliotheek vervangen constateerde ik en het vertrouwde woord Bieb lijkt helemaal uit te zijn. Het is de OBA waar je boeken kunt lenen, even de krant kan lezen op de computer kunt pingelen of een e-book lenen. De Bieb is in de nevel van een eeuw verdwenen.

Na afloop sprak ik bij een goed glas wijn met Martin Berendse over de OBA die zal verrijzen aan de Zuidas. Dat neemt niet weg, zo zei hij, dat in Buitenveldert een vestiging zal blijven al is het waarschijnlijk niet aan de VanWeldammelaan maar op een plek midden in de wijk die goed toegankelijk zal zijn voor eenieder.

Daarop hieven wij het glas en namen nog een hapje. Welgedaan en goedgemutst ging ik op huis aan.

Getagged , , , , , , , , ,

Zwarte pedagogie, autoritaire opvoeding in de 19e en 20e eeuw

Foto:Blogs FU Berlin – Freie Universität Berlin

Zwarte pedagogie is de term, die gebruikt wordt door pedagogen en psychologen om de autoritaire manier van opvoeden uit de 19e eeuw 20e eeuw en de gevolgen ervan, onder woorden te brengen. Het is een begrip, een manier van opvoeden, gebaseerd op handeling en vorm van communicatie met een manipulatieve en vaak geweldadige aard. Slaan werd als normaal beschouwd. Een kind had niets in te brengen, de wil moest gebroken worden.

Historische achtergrond

In de 18e eeuw was men er ten volle van overtuigd, dat er niets goeds in het kind zat, hij was zondig geboren en moest afgericht worden het kwade te laten en het goede te doen. Een citaat uit 1748 van J. Sultzer: In de eerste levensjaren is er veel dwang en lichamelijke straf nodig. Gelukkig vergeten kinderen alles wat er in de eerste levensjaren is gebeurd. Als ze maar onthouden, wat ze niet mogen doen. Rond het jaar 2000 wordt in diverse Europese landen het slaan van kinderen verboden.

Kinderboeken en sprookjes

In veel oudere kinderboeken wordt het kind beschreven als volwassenen in notendop, die meestal het slechte kiezen en vaak met harde hand de goede richting ingeduwd moeten worden. In sommige sprookjes zelfs met dodelijke afloop. Voorbeelden zijn te vinden in de klassiekers van de Gebroeders Grimm: Het koppige kind. En het bekende Duitse kinderboek van Heinrich Hofmann: Struwwelpeter. Dit boek bestaat uit tien verhalen voor kinderen, waaruit ze op een overdreven manier zullen leren, hoe rampzalig de gevolgen van slecht gedrag en ongehoorzaamheid zijn.

Stijfkopje

Bovenstaande doet me denken aan het boek Stijfkopje. Ilse, het Stijfkopje, was recalcitrant en driftig, maar vooral koppig. Vandaar Stijfkopje en nog zo wat kwalijke karaktertrekken; daarom werd ze naar kostschool gestuurd waar ze werd gekneed tot een lief en vooral gehoorzaam meisje. Er volgden nog een paar brave boeken, maar na deel één hoefde het voor mij niet meer. Stijfkopje was vertrut.

Het boek dateert uit 1885, schrijfster Emmy von Rhoden

 

 

Uit:http://mens-en-samenleving.infonu.nl

 

Getagged , , , , , , , , , ,

‘Je kan niks anders’, fragment uit mijn verhaal

re

foto spaansbloed.wordpress.com

foto spaansbloed.wordpress.com

‘Hè, wat doe jij hier?’
Alleen het puntje van zijn neus en één oog zijn zichtbaar door de kier van de deur.
‘Dat zal ik je zeggen, als ik binnen mag komen.’
Meek duwt tegen de deur.
‘Ik ben alleen.’
‘Nou èn, ik zal je niet opeten.’
Met haar handen probeert ze de deur open te drukken, ze heeft het koud. Het is fris voor de tijd van het jaar, een stevig wind blaast zijn kille adem door het straatje. Frans doet een stap achteruit, Meek  valt naar binnen. Wat gek, denkt ze, ik ben toch zijn liefje, waarom doet hij zo achterlijk?

Het is schemerdonker in het kamertje. Frans neemt plaats achter het weefgetouw midden in de kamer. Hij pakt de spoel. Door het zijraam valt een bundel grijs licht op de gebogen figuur, over het gezicht met de wijde neusgaten waaruit een paar gele haren steken, de slappe mond die in een tuit hangt als hij naar beneden kijkt.
Meek zakt neer op het krukje naast de weefstoel.
‘Wil je niet horen wat ik te zeggen heb?’
Zijn soepogen kijken haar aan.
‘Jawel, maar ik ga verder met werken.’
‘Ze hebben gezegd, dat ik een ring gestolen heb.’
Hij kijkt op,
‘Een ring gestolen? Maar dat is heel erg.’
‘Maar dat heb ik niet, ik ben geen dief.’
‘Nou, gelukkig maar.’
‘Ik ben weggegaan,’ zegt Meek
Ze trappelt met haar voeten, haar sloffen maken een dof geluid op de planken vloer. Waarom neemt hij het niet voor haar op?
‘Ik ben weggegaan, zijn ze nou helemaal belatafeld’.
‘Weggegaan? Waarom ben je daar niet gebleven, het is toch goed werk, wat moet je nu?’
‘Wat? Moet ik blijven in een huis waar ze mij voor dief uitschelden! Van m’n leven niet. Ik vind wel weer wat anders.’
‘Daar denk je dan gemakkelijk over, het is een goed huis, het is al mooi dat ze je willen houden en je kan niks anders, hoe moet dat nou verder?’
Meek balt haar vuisten, ze was van plan hem te vragen of ze bij hem mocht blijven deze nacht, maar nu lijkt het haar beter naar pa te gaan.
‘Sukkel, bitst ze, ‘sukkel die je bent, ik weet niet of ik wel met zo’n kwezel getrouwd wil wezen.’
Ze staat zo snel op dat het krukje omvalt. Ze loopt weg, maar het stoeltje bonkt achter haar aan. Meek kijkt achterom, bukt, trekt haar rok los, ‘krak’, geeft het ding een trap en vliegt naar de deur. Buiten gaat ze in een drafje over de gele steentjes langs de grachten naar het terrein waar de wagen van pa staat. Bij iedere stap die ze zet dreunen de woorden van Frans  in haar hoofd: ‘je-kan-niks-anders.’

Getagged , , ,

De ‘Wie’ van mijn roman

kinderarbeid

foto:slavenenheren.wikispaces.com

Een blog waarmee ik aandacht wil vragen voor het boek dat ik bezig ben te schrijven over mijn bet, bet-overgrootmoeder, die leefde in de 19e eeuw, een eeuw vol veranderingen. Deze eeuw kende een enorme ontwikkeling van wetenschap en technologie, wat zorgde en volgens mij nog steeds zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.

Mijn bet, bet-overgrootmoeder, die ik van nu af Meek zal noemen, haar officiële naam was Mekala, werd geboren in 1815 of 1817, over haar juiste geboortedatum zijn de boeken en geschriften het niet eens, in ieder geval vlak na Napoleons Waterloo. Zij kende de verhalen over de Slag, omdat haar vader in zijn jonge jaren als soldaat meetrok met de legers evenals zijn vrouw, haar moeder. Dat was in die tijd gebruikelijk, anders kreeg de arme man niet te eten. Meer hierover lees je in mijn blog ‘Bron van alle kwaad’, https://juliatells.com/2014/06/25/bron-van-alle-kwaad/.

Hieronder een fragment ‘wie is mijn protagonist’:

De pastoor opent een deur naar een kamer vol boeken. Zoveel boeken heeft Meek nog nooit gezien, ze steekt haar neus in de lucht en snuift, het ruikt muf alsof er nooit gelucht wordt. In het halfdonker schijnt door een kier van de gordijnen de zon. In de lichtbundels dansen ondeugende stofjes over het tapijt. Het is een dik kleed in allerlei kleuren bloemmotieven, die hier en daar slijtageplekken vertonen. Ze zal straks het raam open zetten en de stoffigheid verjagen. Wat zei de pastoor nou ook alweer wat dit voor kamer was? Hij noemde een moeilijk woord, omdat hij daar wel vaker last van heeft, heeft ze niet opgelet.
‘Zeg maar gewoon boekenkast in plaats van bibliotheek Meek,’ zegt hij, ‘deze kast moet je iedere dag afstoffen, maar de boeken mag je er niet uit halen, je moet er heel voorzichtig met de plumeau overheen strijken.’
Meeks ogen worden glazig. Hij pakt de korte bezem met de veren uit haar hand en veegt er voorzichtig mee over de boeken. Ooo, dat is een stoffer, hoe noemde de pastoor dat nou ook alweer? Hij gebruikt wel heel veel onbekende woorden, afijn dat hoort kennelijk bij geleerde mensen. Haar pa praatte vroeger wel eens over klanten die boeken in huis hadden. Rijke mensen waren dat, die konden lezen en schrijven. Zij is niet naar school gegaan, daar was geen tijd voor, ze moest werken en geld verdienen. Nieuwsgierig had ze pa allemaal vragen gesteld, maar hij haalde zijn schouders op en zei,
‘Dat is niets voor ons soort mensen.’
De pastoor heeft een dik boek uit de kast getrokken, slaat het open en begint hardop te praten. De woorden glijden langs haar oren, wat een moeilijke woorden, wat saai….
‘Luister je wel, Meek?’ de pastoor kijkt haar aan.
‘Natuurlijk, mijnheer pastoor,’ Meek gaat rechtop staan en richt haar aandacht op de zwarte figuur, die luid verder leest. Haar handen friemelen aan het golvende randje van haar schort. Ze gaat van de ene voet op de ander staan. Zou die man nou echt denken dat ze dit leuk vindt? Staat er niets beters in die boeken?

Getagged , , , , , ,

De ‘Slag bij Waterloo’, 200 jaar

P1030584De negentiende eeuw mag dan 200 jaar geleden zijn voor mij is zij interessant dichtbij, omdat zij een schakel is tussen de tijd dat er met de hand werd geproduceerd naar machinaal produceren en zo verder naar automatisering in 2015. Zowel om persoonlijke redenen als om de historische gebeurtenissen en de veranderingen op industrieel en sociaal gebied verblijf ik er graag.
Het begon met Napoleon en zijn nederlaag bij Waterloo. Die nederlaag was onder andere te wijten aan de nonchalance van de grote veldheer. Hij had het terrein niet goed verkend, maar ook zijn soldaten waren uitgeput, doorweekt als zij waren van de regen op de dag van de nederlaag. Toch wist hij stand te houden tegen de Engelsen, de Duitsers en Nederlanders, maar toen de Pruisen kwamen was het voorbij en moest het Franse leger zich terugtrekken. Na één dag strijd waren er meer dan 50.000 doden en gewonden en 20.000 man werd vermist. De vader van mijn personnage vocht in deze oorlog en overleefde evenals haar moeder. Vrouwen vochten namelijk mee, zij maakten deel uit van het leger als marketentster, zoetelaars, maar streden vaak mee naast hun man

In het vervolg van deze oorlog, in 2012 bijna 200 jaar na de Slag bij Waterloo werd op het voormalige slagveld door Belgische archeologen een compleet skelet van een jonge soldaat aangetroffen. De musketkogel, die waarschijnlijk de reden van zijn dood was, zat nog tussen zijn ribben geklemd. Er werd geen kleding teruggevonden, waardoor de nationaliteit van de soldaat niet direct kon worden vastgesteld. Er werden een lepel, een muntje en een leren band aangetroffen naast het lichaam. Ook is er een stuk hout bewaard gebleven, waar met metalen letters de initialen C.B.op staan geschreven. Later bleek dat er ook nog een vrijwel afgesleten F op het stuk hout stond. Na een diepgaand onderzoek bleven er twee soldaten over met de initialen F.C.B. Alletwee vochten zij in de 2e linie van het bataljon van het Duits Koninklijk Leger.

De Sunday Times van april 2015 vermeldde onlangs dat Gareth Glover, een militair geschiedkundige gespecialiseerd in Waterloo, had ontdekt dat het skelet van een jonge Duitser van 23 jaar kon zijn. Het zou gaan om Friedrich Brandt, een Duitse soldaat van het Duits Koninklijk Leger, een Hannoverse militaire eenheid, geallieerd met de Britten. 100% zeker is het niet dat het skelet echt van Friedrich Brandt is, maar het is de meest waarschijnlijke.
Nog een ander vermeldingswaardig feit is, dat mijn heldin werd geboren in 1815, de maand na de Slag bij Waterloo. De datum is niet helemaal betrouwbaar, maar heel waarschijnlijk.

Getagged , , , , ,

De lange 19e eeuw

Zij leeft in de 19e eeuw.  Al schrijvend leer ik haar kennen, haar vrienden en vijanden. Die laatste heeft ze veel. Ik lig bij haar in bed, zit aan haar tafel en mag met haar mee-eten, dat wil zeggen als er iets eetbaars op tafel komt.

Waar zij is daar ben ik ook. In de tijd van koetsen en de paarden, de eerste trein. Zij draagt lange rokken en betaalt met de gulden, als ze tenminste geld heeft. Ik moet erg creatief zijn om haar te laten leven.

Als ik mijn pen neer leg en naar  buiten ga, ben ik twee eeuwen verder. Ik hoor trams rammelen en rinkelen, race op mijn fietsje tussen andere voortjakkerende fietsers en scooterrijders. Boven mij gieren luchtkastelen naar de landingsbaan, naast mij banen automobilisten zich luid claxonerend een snelle weg  naar het oranje verkeerslicht.

Een vervreemdende situatie.

Getagged , ,

Hoe promoot ik mijn boek?

James Patterson is een populaire Amerikaanse schrijver van politieromans. Persoonlijk heb ik echter nooit iets van hem gelezen. Dat schijnt een leemte te zijn in mijn algemene ontwikkeling, want hij legt boeken als een kip eieren. Kijk op Wikipedia en je ziet een honderdtal titels voorbij komen. Van zijn thrillers zijn er wereldwijd zo’n 300 miljoen verkocht.
De reden dat ik hem niet ken is misschien dat ik niet verkeer in weelderige kringen en daarom de verkeerde romans lees. Aan zijn publiciteitsstunts kan het niet liggen. Voor zijn nieuwe creatie Private Vegas verzon hij een goud omrande promotie-act.
Een willekeurige fan mocht vóór verschijning een exemplaar lezen, maar moest daarvoor eerst 300 000 dollars (260 000 euro’s) neerleggen. De uitverkorene ontving een eersteklas vliegticket naar een onbekende bestemming waar hij twee nachten mocht doorbrengen in een super-de-luxe hotel. Tijdens een vijfgangendiner in een sterren restaurant overhandigde de schrijver hem een 14 karaats gouden verrekijker en zijn opus, dat de bewonderaar in 24 uur moest uitlezen waarna het zou ontploffen. Zodra de lezer de eerste pagina opensloeg begon er een bom te tikken.

Hoe het boek uit elkaar spatte is onbekend, de uitgever had het nogal wazig over een ploeg mijnenopruimers èn een situatie die beschreven wordt in het verhaal. Volgens zijn publiciteitsagent telt JP veel milliardairs onder zijn kennissen, die voor zo iets amusants graag een kapitaaltje over hebben.
Voor de minder bedeelden stonden er 1000 exemplaren van Private Vegas gratis online op Selfdestructingbook.com. De lezers hadden 24 uur de tijd de e-story uit te lezen, daarna vernietigde het zichzelf.

Getagged , , ,

De Onderduikers, Peter Hein

In het kader van onderduikde boekrecensies van mij bekende schrijvers, deze keer in mijn blog:
DE ONDERDUIKERS, Peter Hein.
Dit was het eerste boek dat ik las van mij bekende schrijvers. Het beviel zo goed, dat ik zoveel mogelijk boeken lees die verschijnen van schrijvers die ik ken van de schrijfgroepen op LinkedIn. Ik was blij verrast, het zijn inspirerende verhalen: korte verhalen en romans.

Wat zegt de achterflap:
Fascinerende, waargebeurde geschiedenis over een Joods gezin dat onderduikt.
De onderduik van de ouders van Peter Hein, op twaalf adressen blijkt een lang verhaal van verraad en ontsnapping, omzwervingen, honger en kou.

Wat ik er van vind:
Oh jee, alweer die Tweede Wereldoorlog. Mijn eerste reactie toen ik de titel van het boek las, maar toen ik het zag liggen op de toonbank bij de boekhandel nam ik het toch mee. Waarom? Geen idee, omdat ik nieuwsgierig was naar de auteurs die ik kende van LinkedIn? Of om Peter Hein niet teleur te stellen, want hij leek mij vriendelijk. Zo iets ongerijmds.
Afijn, ik begin ik te lezen en mijn haren rijzen te berge, ik geloofde niet wat ik las. Altijd was mij verteld hoe goed de Nederlanders de Joodse landgenoten hadden geholpen tijdens de oorlog, maar hier las ik over hebberigheid, inhaligheid en ga zo maar door. Tussen de onderduikers zelf was het trouwens ook niet pluis.
Als je je moet verstoppen kun je geen luxe of comfort verwachten, maar wat de mensen in dit boek meemaakten sloeg alles. Uiteraard waren er ook goede plekken, maar dan was er weer verraad en moest je daar weg. Kortom, ik kan mij voorstellen dat de vader van de schrijver aan het einde van de oorlog een klein beetje wraak nam, ook al was dat niet chic, om maar eens de woorden van de auteur te gebruiken.
Tenslotte komen de ouders weer in contact met hun zoontje dat apart ondergedoken zat en hen dus jaren niet had gezien, maar dat is weer een ander verhaal. Als je denkt alles wel gehad te hebben volgt nog een verhaal over verraad.

Tenslotte:
In de eerste hoofdstukken komen er zoveel namen en personen voor, dat ik dreigde het overzicht te verliezen. Gelukkig werd dat snel anders. Bijzonder vond ik de moeder die van een ziek mensje in een stevige tante veranderde.
Een pageturner.

Getagged , , ,

Aandacht voor: Terug naar Bandung, Femmy Fijten

BandungIn het kader van de boekrecensies van mij bekende schrijvers gaat het blog deze keer over:

TERUG NAAR BANDUNG, Femmy Fijten

Wat zegt de achterflap:
Deze geschiedenis gaat over oorlog, over bloedige strijd, over verlies en over vriendschap, maar bovenal een liefdesverhaal, gebaseerd op de ware geschiedenis van een zeventienjarige jongen die naar Indonesië ging en tegen beter weten in een Indisch meisje koos.

Wat vind ik er van:
Door omstandigheden in haar privéleven heeft Jill de tijd om eens uitgebreid op vakantie te gaan. Die tijd wil ze doorbrengen in Indonesië. Haar opa wil mee, wat Jill niet zo zitten. Dat kan ik me helemaal voorstellen, dan wil je gaan backpacken en dan wil er een oude man mee als gezelschap. Maar ja, als opa gaat vertellen dat hij als soldaat in 1945 naar Indonesië ging en er in totaal zeven jaar is gebleven, gaat ze overstag.
Als Jill en opa in Indonesië aankomen komt er vaart in het verhaal.
De periode na de bezetting van de Japanners was mij onbekend. Al lezend kom ik steeds meer aan de weet over de geweldadigheden die er toen plaatsvonden. Femmy weet het verhaal boeiend te houden door de achtergrond van opa’s wens om naar Indonesië te gaan langzaam het verhaal in te druppelen. Nu eens beschrijvingen over de mooie natuur en de bezienswaardigheden tijdens een hedendaagse reis in de Gordel van Smaragd, dan weer ontboezemingen over liefde en verraad in het verleden.
Ik begreep tijdens het verhaal niet waarom oma zo narrig en onvriendelijk deed, maar ook dat wordt duidelijk.
De ontknoping of eigenlijk ontknopingen zijn verrassend.
Het begin, dat wil zeggen de eerste hoofdstukken vond ik wat traag, maar al snel wordt het boeiend en werd ik gegrepen door de mysterieuze nostalgie die uit de zinnen sprak.

Tenslotte:
De achterflap vermeldt een voorwoord van Maarten ’t Hart. Dat hoeft van mij niet zo nodig. Maar deze keer schreef hij een kort leuk stukje.
Kortom een fijn boek voor de Kerstman om te geven aan mensen met belangstelling voor Indonesië en wie heeft dat nou niet in Nederland.

Getagged , , , , ,

Deze keer: aandacht voor Guimard, Ferry Wienneke

GuimardVan een aantal schrijvende vrienden heb ik een boek gelezen. In dit en volgende blogs wil ik daar aandacht aan besteden in volgorde van de gelezen boeken. Deze keer:

Guimard, Ferry Wienneke

Zegt de achterflap:

Hoe gevaarlijk domheid kan zijn wordt duidelijk in deze satirische thriller. Als politici en zakenlui gaan handelen in het heil voor de burger die elke vorm van wanordelijkheid ver van zijn aangeharkte tuintje wil houden, is er al snel geen onderscheid meer tussen boeven en idealisten

Wat ik er van vind:
Een maatschappijkritisch boek, dat relaxed begint met de terugkomst van vakantie van Jan Pender, ex autocoureur en hoofdpersoon in dit boek en de enige normale wat mij betreft. Jan werkt of liever gezegd werkte, maar toch weer werkt, bij Guimard Automobiles SA, dat dreigt te crashen. Vandaar ook de titel.
Vanaf het faillissement, dat toch ook weer geen faillissement is, raakt het bedrijf betrokken bij vreemde praktijken.
Makkelijk te lezen is het niet, er komen veel personen in voor, die een rol spelen in zowel de boven- en de onderwereld en hier en daar karikaturaal vorm zijn gegeven. Het spoor raakte ik wel eens kwijt.
Ik was blij als Jan Pender, een fris gescheiden man, die deze breuk in zijn leven nog niet verwerkt heeft en daardoor alles wat om hem heen gebeurt met enige afstandelijke humor bekijkt, weer ten tonele werd gevoerd. Dat zette alles voor mij weer op zijn plek.
Er vinden bizarre bijeenkomsten en handelingen plaats, die Jan Pender ironisch becommentarieert, dat is leuk. Tijdens het eten en drinken wordt veel gepraat met kwinkslagen en al, waardoor het zicht op de kern van het verhaal, een huizenproject voor de rijken, wel eens wordt belemmerd.
Ik vond het een grappig,bizar boek, maar niet spannend.

Tenslotte:
De geweldige limousines, de Guards, die rondrijden in het verhaal zijn fascinerend. De Guard is een soort protagonist, voorzien van technische hoogstandjes, dat hem een eigen leven geeft. Een vooruitziende blik van de schrijver.
Storend waren de vergeten woordjes in de tekst, maar als je van fantasy houdt, van auto’s, techniek en satire is dit boek een must.

Getagged , ,